يسمّى عذابا من عذوبة طعمه * و ذاك له كالقشر ، و القشر صائن . به هر حال از باب آن كه رحمت ، ذاتى حق اول است ، همه چيز را فرا گرفته است . و از آنجا كه مبدأ وجود و فياض على الإطلاق به اعتبار اتصاف به صفات به عظمت مطلقه و وجدان كمالات اطلاقيه ، قائم به ذات است و از باب اتصاف به نعوت جلال و جمال بالذات طالب ثناء و حمد است - لا يتوجه بصدق الوعيد اصلا ، بل بصدق الوعد ، لذا صدق به وعد نسبت به حضرت الهيه لازم است - فيثنى على اللّه بصدق الوعد لذا ورد في الأدعية : « يا حسن التجاوز » . و از حضرت ولى مطلق جعفر صادق - عليه آلاف التحية و الثناء - محدثان اماميه - قدس اللّه اسرارهم - نقل كرده‌اند : « . . . من وعده اللّه على عمل ثوابا ، فهو منجز له ، و من أوعده على عمل عقابا ، فهو فيه بالخيار . . . » [ 1 ] . آنچه شيخ اعظم ( ابن عربى ) در آثار خود در اين باب بيان كرده است ، مبتنى بر اين اصل مسلم است كه رحمت حق ، همهء اشيا را فرا گرفته است و فيض وجود و ظهور جود از جواد و فياض مطلق عام و شامل همهء اشياست و اين ظهور رحمت الهيه و رحمانيه بر كليه شئون تقدم دارد و پايه و اساس ايجاد است و ديگر كمالات وجودى تابع رحمت واسعهء الهيه است و اصل و اساس فطرت و خميره وجود بر رحمت الهيّه است ، لذا حق ، قديم الاحسان است . و از آنجا كه حق مبدأ تقوّم و منشأ وجود اشياست و مؤثر حقيقى در وجود اوست و معاليل و مظاهر امكانيه متقوم به وجود حقّند ، حق اول از همه چيز ، از جمله وجود خاص موجودات به اشيا نزديكتر است و فاطر سماوات و ارض است و ذات موجودات ، به وجود حىّ قيوم مفطور است كه از اين نسبت به فطرت و ( فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها ) تعبير نموده‌اند ، قهرا عذاب و در درجه مقدم بر عذاب موجبات